درسنامه آموزشی فرهنگ و هنر کلاس هفتم
بخش 1: هنرهای تجسمی
درس اول: منظرهیاب
فکر کنید (صفحهی 37 کتاب درسی)
به نظر شما با چه روشهایی میتوان واقعیت را ثبت کرد؟
یکی از روشهای ثبت واقعیت، عکاّسی است. دوربین عکاّسی بخشی از واقعیت را از زاویهای خاص ثبت میکند که عکاّس انتخاب کرده است. برای درک تفاوت دید معمولی و دیدن از چشمی دوربین عکاّسی، ابتدا لازم است با مقوا یک منظرهیاب درست کنید. مطابق شکل، از داخل یک مقوای ${{A}_{4}}$ ($210\times 297$ میلیمتر) یک مستطیل با اضلاع $3\times 4$ سانتیمتر ($30\times 40$ میلیمتر) درآورید.
تجربه کنید (صفحهی 38 کتاب درسی)
- از درون پیرابند مستطیل به اطراف خود بنگرید؛ شکلها را چگونه میبینید؟
به حیاط مدرسه بروید و هر چیز زیبا و جالب توجّهی را یکبار بدون پیرابند و بار دیگر از درون پیرابندِ مستطیل ببینید. این دو دید را با هم مقایسه کنید. با همکلاسیهایتان در مورد تفاوت این دو دید گفتوگو کنید.
به نظر شما دیدن از درون پیرابند چه ویژگیهایی دارد؟
پیرابند مستطیل شکلی که با آن به محیط اطراف خود نگاه میکردید، مانند چشمی یا منظرهیاب دوربینهای عکّاسی است که بخشی از واقعیت پیشِ روی شما را از فضای اطراف جدا میکند.
دوربین، چیزی را ثبت میکند که عکّاس انتخاب کرده است. در درسهای بعدی با دوربین عکّاسی و قسمتهای مختلف آن بیشتر آشنا میشوید. همچنین، دقیق دیدن و انتخاب کردن بخشهایی از آنچه در اطراف شماست و شیوهی عکس گرفتن را تجربه خواهید کرد.
خودارزیابی (صفحهی 38 کتاب درسی)
چگونه منظرهیاب در عکّاسی از موضوع به شما کمک میکند؟ عکسهای زیر را ببینید و چگونگی قرارگیری آنها را در منظرهیاب دوربین با هم مقایسه کنید.
عکاس: علیرضا فاتحی بروجنی. |
عکاس: علیرضا فاتحی بروجنی. |
درس دوم: دوربینهای تمام خودکار
فکر کنید (صفحهی 39 کتاب درسی)
آیا میدانید دوربینهای عکّاسی قدیمی با دوربینهای جدید چه شباهتها و چه تفاوتهایی دارند؟ آیا میدانید استفاده از دوربینهای جدید چه مزیّتهایی دارد؟
امروزه دوربینهای تمام خودکار این امکان را بهوجود آوردهاند که همه بتوانند بهراحتی عکّاسی کنند.
به یک دوربین تمام خودکار به دقّت نگاه کنید. از چه بخشهایی تشکیل شده است؟ هر یک از این بخشها چه کاری انجام میدهد؟
عکاسی کنید (صفحهی 39 کتاب درسی)
دوربین را روشن کنید. از داخل منظرهیاب به محیط اطراف نگاه و موضوع دلخواه خود را انتخاب کنید.
سادهترین روش عکس گرفتن این است که دوربین را در حالت Program یا Auto قرار دهید. در این حالت، دوربین بهصورت تمام خودکار تنظیم میشود و میتوانید با آن بهراحتی عکاّسی کنید. پس از اینکه موضوع انتخابی را در پیرابند قرار دادید با فشار دادن دکمه، عکس بگیرید و تصویر مورد نظر خود را ثبت کنید.
خودارزیابی (صفحهی 40 کتاب درسی)
به چند روش میتوانید موضوع را در پیرابند قرار دهید؟ عکسهای زیر را با هم مقایسه کنید.
|
|
درس سوم: نقطهی تأکید
فکر کنید (صفحهی 41 کتاب درسی)
آیا تا به حال به گلها دقّت کردهاید؟ چه شباهتها و تفاوتهایی دارند؟ قسمتهای مختلف آنها را از نظر شکل، رنگ و بافت با یکدیگر مقایسه کنید.
عکاسی کنید (صفحهی 41 کتاب درسی)
یک گل را بهعنوان موضوع عکاّسی انتخاب کنید. تمام تلاش خود را بهکار ببرید و بهگونهای عکس بگیرید که توجّه بینندهی آن بلافاصله متوجّه گل مورد نظر شما شود. آیا پس از گرفتن چند عکس به نتیجهی مطلوب میرسید؟
عکسهای خود را با عکسهایی که همکلاسیهایتان گرفتهاند، مقایسه کنید و در یک بحث گروهی به سؤالهای زیر پاسخ دهید:
- چه چیزهایی بهجز گل مورد نظرتان در عکس هست که توجّه بیننده را به خود جلب میکند؟
- آیا لازم است بهجز موضوع اصلی عکّاسی، این چیزها در عکس شما باشند؟
- حذف آنها از پیرابند عکّاسی به دیدن موضوع کمک میکند یا به آن آسیب میرساند؟
به نظر شما و با توجّه به مجموعهی فعّالیتهای عملی که انجام دادهاید، نقطهی تأکید در عکّاسی یعنی چه؟
در این تجربه ما با نقطهی تأکید در عکس آشنا شدیم. نقطهی تأکید قسمتی از عکس است که بیشترین توجّه بیننده را به خود جلب میکند؛ مانند گل در عکسهایی که گرفتهاید.
خودارزیابی (صفحهی 42 تا 43 کتاب درسی)
- از موضوع دلخواه خود بهگونهای عکّاسی کنید که بیشترین توجّه بیننده را جلب کند.
عکسهای زیر را با هم مقایسه کنید؛ به نظر شما کدامیک بهتر است؟ چرا؟
به نقطهی تأکید هر یک از عکسها توجّه کنید و به سؤالهای زیر پاسخ دهید.
- به نظر شما چه چیزهایی سبب میشود موضوع اصلی بهتر دیده شود یا بیشتر مورد توجّه بیننده قرار گیرد؟
- اگر محل قرار گرفتن موضوع اصلی را در پیرابند جابهجا کنید، چه تغییراتی در عکس ایجاد میشود؟
|
|
|
بیشتر بدانید:
بر اساس پژوهشهای دکتر شهریار عدل و یحیی ذکاء، شاهزاده ملک قاسم میرزا فرزند بیستوچهارم فتحعلی شاه قاجار، از نخستین عکاسان پیشگام در ایران بوده است که به فرهنگ و هنر علاقهمند بوده است. از داگرئوتیپهای ثبت شده بهدست ملک قاسم میرزا نمونهای یافت نشده است، وی در سال 1265 هجری شمسی عکسهایی را با روشهای بهروز شده در تهران به ثبت رسانده است که تعدادی از این عکسها در آلبوم شماره 232 کاخ گلستان موجود میباشد. نمونه عکسهایی که در ادامه آورده شده است از اولین نمونه عکسهای ثبت شده در ایران است.
|
|
درس چهارم: نور
فکر کنید (صفحهی 44 کتاب درسی)
آیا میدانید برای عکّاسی چه نوع نوری لازم است؟ نور شدید یا ضعیف؟ نور طبیعی یا مصنوعی؟ میزان نور بر عکّاسی چه تأثیری دارد؟
دو عکس زیر از گنبد سلطانیه را با هم مقایسه کنید.
برای اینکه به سؤالهای بالا پاسخ دهید، تجربههایی را که در درسهای قبل بهدست آوردهاید را به یاد آورید.
پس از تجربهی عکّاسی در فضای باز و استفاده از نور خورشید، میتوانید با ویژگیهای عکّاسی در نور مصنوعی آشنا شوید.
عکاسی کنید (صفحهی 44 تا 45 کتاب درسی)
در فضای داخل اتاق از موضوع انتخابی خود عکّاسی کنید. ابتدا موضوع را کنار پنجره قرار دهید و دوربین خود را در محلی ثابت کنید؛ بهگونهای که در طول عکّاسی (چندین عکس در ساعتهای مختلف) تغییری در پیرابند شما ایجاد نشود. بار اوّل در نور روز از آن عکّاسی کنید، سپس چند ساعت بعد، بدون اینکه تغییری در پیرابند ایجاد کنید، چراغ اتاق را روشن کنید و یکبار دیگر از آن عکس بگیرید. عکس سوم را پس از غروب خورشید و با نور چراغ بگیرید.
هنگام عکّاسی، وضعیت نوریِ هر عکس را یادداشت کنید. این سه عکس را با هم مقایسه کنید و با همکلاسیهای خود دربارهی موارد زیر گفتوگو کنید:
این سه عکس چه تفاوتهایی دارند؟ آیا رنگ موضوع در این سه عکس، مشابه است ؟ آیا هنگام عکاّسی در نور مصنوعی مشکلی برای شما بهوجود آمد؟ اگر پاسخ مثبت است، چه کاری برای برطرف کردن آن انجام دادید؟
خودارزیابی (صفحهی 45 کتاب درسی)
تأثیر نورهای مختلف را در عکسهای زیر بررسی کنید.
بیشتر بدانید:
بهدلیل علاقهی ناصرالدین شاه قاجار به عکاّسی، موجبات آموزش فردی با استعداد در زمینهی عکاّسی از سوی دربار فراهم گردیده و عمارتی با نام عکاّسخانه به امر عکاّسی اختصاص یافت. آقا رضا اقبالالسلطنه (1307 - 1259) نخستین عکاّس حرفهای ایران و عکاّس باشی مخصوص ناصرالدین شاه بود. در سال 1280، ناصرالدین شاه به آقا رضا لقب عکاّس باشی را اعطا میکند. عکسهای زیادی از آقا رضا (شامل عکسهایی از ملاهادی سبزواری، قم، اصفهان، کرمانشاه، باغ فین، کاخ گلستان، فیروزکوه، دماوند، تنگه واشی و …) در آلبومخانه کاخ گلستان باقی مانده است.
